چاپ روز

مجتمع تخصصی چاپ
×

مروری بر صنعت چاپ

25 اردیبهشت 99
55 0
مروری بر صنعت چاپ

صنعت چاپ


بر اساس تحقیقات انجام شده، می توان کشور چین را مبدا صنعت چاپ دانست. در کشور خودمان ایران نیز، این صنعت در حدود صد سالی است که ورود پیدا کرده است.برخی از تاریخ دانان ورود صنعت چاپ به ایران را مرتبط با زمان مغولان می دانند و برخی دیگر آنرا به دوره قاجاریه نسبت می دهند.
این مقاله نگاهی است به این موضوعات و تحول چاپ و چاپخانه در تاریخ.


پیش از اختراع صنعت چاپ تکثیر کلیه کتب قبل از اختراع صنعت چاپ با دست انجام میشد.
در آتن، اسکندریه و رم، عده ای از نساخان، شاهکارهای ادبی را استنساخ(نسخه برداری) میکردند و این کار در سراسر قرون وسطی ادامه داشت. کتاب به اندازه ای گرانبها بود که تعداد کمی ازمردم توانایی تهیه آنرا داشتند.در نتیجه، درعصر کاوش و پیشرفت، امکان خواندن و پژوهش محدود بود. در بیشتر دوران قرون وسطی کاغذ پوست گوسفند و گوساله بکار می رفت.از یک قرن پیش از امپراطوری شارلمانی، دیگر پاپیروس مورد استفاده قرار نگرفت. مسلم است که کاغذ برای اولین بار از جهان اسلام به اروپا راه یافت. زیرا کاغذ، اولین بار در آن دسته از سرزمین های مدیترانه که با سرزمین های اسلامی تماس مداوم داشته اند دیده شده است.


صنعت چاپ از دید غربی ها و شرقی ها


الیاف گیاهان خرد میشد،سپس خمیر را به صورت لایه ای نازک و یکنواخت روی صفحه یا پارچه ای پهن می کردند و فشار میدادند تا آب آن گرفته شود. سپس الیاف درهم فشرده می شوند. حوالی پایان قرون وسطی - به ویژه هنگامی که چاپ متداول گردید- منشا هنر چاپ را باید در چین جستجو کرد. گرچه "اشپیل فوگل" در کتاب خود هیچ اشاره ای به نقش مشرق زمین و به صورت بخصوص چین در ابداع چاپ ننموده است و آن را از مهمترین ابداعات فناوری تمدن غرب می شمارد.
اما بسیاری از مورخان و نویسندگان همانند هنری لوکاس، نقش چین را در صنعت چاپ نادیده نگرفته اند و بر این باورند که این هنر از چین به اروپای غربی رسیده است. به این ترتیب، مراحل تحول چاپ، در هاله ای از ابهام قرار دارد، اما بر اساس آنچه عبدالحسین آذرنگ در کتاب خود می نوسید:” در حدود سال 1040 میلادی، کیمیاگری چینی به نام “پی شنگ” از گل و نوعی چسب مخصوص، ترکیبی به وجود آورد و با آن حروف متحرک ساخت و سپس این حروف را پخته و سفت کرد.
پی شنگ حروف را کنار هم قرار می داد و با وسیله ای فلزی محکم می کرد و بر روی آن مخلوطی از:
رزین، موم و خاکستر می مالید و صفحه حروف را به آرامی حرارت می داد.
پس از انتقال نقش صفحه بر کاغذ و تکثیر آن، باز حروف را حرارت می داد و ازهم جدا می کرد.
که این ابتکار پی شنگ را راه حل حروف چینی با حروف متحرک می دانند”.


نقطه شروع پشرفت صنعت چاپ


از سده دوازدهم به بعد، صنعت چاپ در غرب با کمک قالب های چوبی و حکاکی دستی صورت گرفته بود، اما آنچه در سده پانزدهم ابداع محسوب شد، عبارت بود از دستگاه چاپ فلزی و متحرک که نسخه های فراوانی را با سرعت بیشتر چاپ می کرد. تحول در صنعت چاپ تا رسیدن به دستگاه فلزی را باید یک روند تدریجی به حساب آورد که در فاصله سالهای 1445 تا 1450 میلادی به اوج رسید. یوهانس گوتنبرگ اهل مانیتس، نقش مهمی را در تکمیل این صنعت ایفا کرد.
” انجیل گوتنبرگ” که در سال 1455 میلادی به پایان رسید، اولین کتاب واقعی محصول نوع چاپ متحرک بود. در نیمه دوم سده پانزدهم، چاپ جدید به سرعت در اروپا رواج یافت. چاپخانه ها در دهه 1460 میلادی در سراسر خاک امپراطوری رم تاسیس شد و با گذشت ده سال به ایتالیا، فرانسه، اسپانیا و اروپای شرقی رسید؛ مخصوصا ونیز که به مرکز چاپ معروف شد و تعداد چاپگران این شهر تا سال 1500 میلادی به قریب صد تن بالغ شدند و حدود دو میلیون جلد کتاب در آنجا به چاپ رسید.
در هر صورت ورود واژه چاپ به زبان فارسی را به اواخر قرن هفتم هجری و به زمان سلطنت گیخاتوخان پسر اباقاخان مغول نسبت می دهند و آن پول کاغذی بوده که به آن چاو یا کااو(Cao) می گفتند. برخی هم برآنند که واژه چاپ، همان چهاپ یا چهاپه که در زبان هندی به مفهوم مهری بوده که بر روی پارچه می زدند و آن را منقوش می ساختند، بوده است.

 

نظر دهید...